حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )

157

تاريخ قم ( فارسي )

تركى و پس از او مادرانى [ 1 ] ازين كفلاى ده گانه بجمله مال خراج مطالبت نمودند و هلاك ايشان درين سبب واقع گشت و همچنين از براى اين رسم ابو القاسم بن صديم را بعراق بردند در خلافت معتضد بسبب شكايت كردن بنى اب او از ولد آدم بن عبد الله ازو پس از آنك مادرانى ابو القاسم را الزام كرده بود بخراج ولد الاب پس راست كه ابو القاسم سبب اين رسم عرض كرد و كشف نمود او را معذور داشتند و بدين سبب از براى او امضا نوشتند و از آن بنگردانيدند پس ابو القاسم معزز و مكرم باز گرديد و ضيعتهاى ولد آدم در دست او بودند تا آنگاه كه وفات يافت و همچنين على بن ابو الهيجا در روزگار [ 2 ] مادرانى بدين سبب از شهر بيرون آمد و عبد الله بن احمد حماد درويش گشت و همچنين جمعى از وجوه و اشراف و بزرگان و توانگران عرب درويش و بد حال شدند و من كتابى معقود و مكتوب بدان ده نفر يافتم كه ضامن مال خراج قم كه يك ساله شده بودند و نسخهء آن اينست : اين كتابيست از آنِ امير المؤمنين فلان و عامل فلان بن فلان بكورهء قم كه بنوشتند از براى او فلان بن فلان و فلان بن فلان كه از ما فلان عامل درخواه كرد كه ما را ضامن وظيفهء مال خراج اين كوره لسنة كذا كردند و مبلغ آن چندين هزار درهم است از نقره بمصارفه و محاسبه هفده درهم دينارى رايج چنانچ چندين هزار دينار باشد بنقد بيت المال و وزن آن بر آنك ما اين مال بقبض جهبذ منصوب از بهر اين شغل فرود آريم در نجوم اهل خراج بقم و آن دوازده ماهست اوّل آن ماه خرداد از ماه‌هاى سنهء كذا و آخر آن ماه ارديبهشت از ماه‌هاى سنهء كذا هر ماهى آنچ بقسط واجب شود يا آنچ ملحق شود به دو از تكلمه و عجز و توابع و لواحق برسانيم و در رسانيدن آن دفعى و مطلى ننمايم و به هيچ علَّتى و حجّتى اختلال و احتجاج نكنيم و مال هر ماهى از وقتش و محلَّش باز پس نداريم و درين زمان دعوى هيچ افتى از سماوى و ارضى نكنيم و همچنين بسبب باز جوشيدن چشمها و كاريزها و نقصان عمارت و ارزانى و اندكى اسعار بهانه نياريم و سخن نگوييم و نه بسبب خلل در آوردن خلل در آورنده و گريختن عاجزى و نه به هيچ چيزى از وجوه كه رخنه در اندازد در مال اين ضمان و چون از بعضى از ما با بعضى تنى ازين

--> [ 1 ] - در سابق مادراى يا مادرايى يا ماورائى ضبط شده است ، [ 2 ] - در اصل : در روزگارى ،